Drie dagen in de Valle d'Itria: trulli, olijven en Apulische smaken

De Valle d'Itria is het witte hart van Puglia, een landschap waar de geometrie van trulli in dialoog staat met eeuwenoude olijfbomen en waar kalkstenen huizen in de zon glinsteren. Dit is geen plek voor wie massatoerisme zoekt. Het is een gebied waar de tijd volgt het ritme van de seizoenen, waar een landhuis verscholen tussen olijfgaarden het vertrekpunt wordt om deze regio echt te begrijpen. Drie dagen hier betekenen ademen in de Apulische plattelandslucht, proeven van geroosterd Altamura-brood, en binnentreden in keukens van vrouwen die recepten doorgeven zonder ze op te schrijven.

De eerste dag begint in Alberobello, de UNESCO-erfgoedstad waar nog steeds tweeduizend trulli bewoond zijn. Kom niet bij zonsondergang wanneer touroperators bussen lossen. Arriveer midden in de ochtend, als het licht helder is en de straten nog rustig. Klim via via Monteselvini naar de kerk van Sant'Antonio, daal dan af door nauwe steegjes waar inwoners hun wasgoed tussen witte stenen hangen. In een van de vele herbergen kun je orecchiette met cima di rapa eten, een gerecht dat hier geen toerisme is maar het ontbijt van veldwerkers. Zoek bij de lunch naar Perbacco of een van de kleinere trattoria's waar het menu niet geschreven staat. 's Middags verlaat je de stad voor het omringende platteland; daar begrijp je waarom deze trulli praktische constructies waren, geen versiering.

De tweede dag ga je naar Locorotondo en Cisternino, twee witte dorpen die lijken ontworpen door een architect bezeten van meetkunde. Locorotondo, gebouwd in cirkelvorm rond het hoofdplein, biedt uitzichten over de vallei die bij elke hoek veranderen. Bezoek de kerk van San Giorgio, klim op de campanile als je kunt. In Cisternino, het echte hart van de vallei, stop bij de Mercato Vecchio waar nog steeds landbrood en groenten uit de buurt verkocht worden. De specialiteit hier is orecchiette met geitenvlees ragù, een dicht en oud gerecht. Tussen juni en augustus vind je verse amandelen op de marktkramen; in de herfst gedroogde vijgen. Slaap in een landhuis tussen de twee dorpen, in de buurt van Ceglie Messapica; de nachtelijke rust is totaal, en je ontwaken wordt begeleidt door hanengekrijs en de geur van vochtige aarde.

De derde dag besteed je de ochtend aan minder bekende trulli. Bezoek Martina Franca voor zijn barokke architectuur, of Castellana Grotte waar je in de karstgrotten kunt afdalen die de fundamenten van de vallei uitholden. 's Middags bezoek je een actieve olijfmolen. Tussen november en januari, als olijven geoogst worden, kun je de persing zien en nieuwe olie proeven, die een intens groen kleur en een bijna agressieve kruidig smaak heeft. Veel boerderijen bieden degustaties met geroosterd brood. Kom je in andere maanden, molens geven toch rondleidingen. Voor je vertrekt, stop in een lokale banketbakkerij voor cartellate, spiraalvormige gebakjes die gefrituurd en met honing bedekt zijn, hier nog steeds met de hand gemaakt.

Voor deze ervaring betekent het kiezen van een landhuis in de Valle d'Itria jezelf volledig isoleren van lawaai. De beste structuren liggen verspreid tussen olijfbomen, met zwembaden omringd door velden, en keukens waar je kunt bereiden wat je op de markt hebt gekocht. Veel organiseren diners met traditionele boerenkost. Bezoek in mei of september, als de temperatuur mild is en de heuvels nog de juiste kleur hebben. In juli en augustus is de vallei nog mooi maar drukker, en de hitte maakt wandelingen vermoeiend. De Valle d'Itria is geen bestemming die je snel verbruikt; het is een plek waar drie dagen nodig zijn om te beginnen te begrijpen, en waar je terugkeert omdat iets in je ogen blijft hangen.