Dorpen in Basilicata: van Matera tot Craco en de Lucaanse Dolomieten
09 giugno 2026·4 min di lettura
Basilicata is een van Italië's minst bekende regio's en tegelijk een van de meest verrassende. Klein, bijna zonder kustlijn, ingeklemd tussen Apulië, Campanië en Calabrië, herbergt het dorpen die nergens anders op lijken: een stad uitgehouwen in de rots die UNESCO-erfgoed is, een verlaten spookdorp uit de jaren zestig, twee middeleeuwse dorpen ingebed in de Lucaanse Dolomieten, grijze kleihellingen die op een maanlandschap lijken.
Carlo Levi kwam er in 1935 aan voor zijn fascistische verbanning en beschreef het in 'Christus is gestopt in Eboli': een archaïsch, stil, vergeten Italië. Veel is veranderd, maar iets van die stilte blijft hangen.
Matera is de belangrijkste bestemming van Basilicata en een van de meest bijzondere plaatsen in heel Italië. De Sassi, de wijken uitgehouwen in de kalkstenen rots van de Gravina, werden ononderbroken bewoond vanaf de prehistorie tot de jaren vijftig van de twintigste eeuw, toen de Italiaanse regering de bevolking evacueerde naar sociale woningen op het plateau. Verklaard tot UNESCO-erfgoed in 1993 en Europese Culturele Hoofdstad in 2019, is het vandaag de meest gefotografeerde wijk van Basilicata.
De Sassi zijn verdeeld in twee wijken: Sasso Caveoso en Sasso Barisano. De grottewonigen, de kerken uitgehouwen in de rots, de steegjes en trappen gehakt in de tufsteen vormen een verticaal stadslandschap zonder gelijke in Europa. Sommige grottewonigen zijn omgebouwd tot charmante hotels: slapen in een woning uitgehouwen in de rots is een ervaring die veel toeristen specifiek zoeken.
Het Parco della Murgia Materana aan de overkant van de Gravina biedt uitzicht op de Sassi van buiten, met grottekerkjes uitgehouwen in de rotswanden. De panoramische wandeling bij zonsondergang met Matera verlicht aan de overkant van de Gravina is een van de mooiste landschappen van Zuid-Italië.
Craco, in de provincie Matera, is een van de beroemdste verlaten dorpen ter wereld. Geëvacueerd in 1963 vanwege een aardverschuiving en definitief verlaten na de aardbeving van 1980, is het nu een spookdorp met middeleeuwse stenen huizen, een Normandische toren en de moederkerk nog overeind in absolute stilte.
Het staat op de lijst van het World Monuments Fund als bedreigde plaats en heeft de aandacht van internationale filmmakers getrokken vanwege zijn einde-der-wereld-uitstraling: James Bond Quantum of Solace en Mel Gibsons Passion of the Christ werden hier gedeeltelijk opgenomen.
Toegang is alleen toegestaan met geautoriseerde gidsen en beschermende helm. Rondleidingen volgen een beveiligde route tussen de ruïnes. Het uitzicht op het kleihellingenlandschap rond het dorp is spectaculair.
De Lucaanse Dolomieten: Castelmezzano en Pietrapertosa
In het centrum van Basilicata vormen de Lucaanse Dolomieten een groep rotsige punten waaruit twee van Italië's mooiste middeleeuwse dorpen tevoorschijn komen.
Castelmezzano kleeft aan de rots op achthonderd meter hoogte, met stenen huizen die lijken deel uit te maken van de berg. Het historische centrum is te voet bereikbaar via smalle steegjes en trappen in de rots. Het Pad van de Zeven Stenen verbindt het dorp met de omringende rotsige wanden.
Pietrapertosa is de hoogst gelegen gemeente van Basilicata, boven de duizend meter, met een Normandisch kasteel uit de tiende eeuw dat het dorp van bovenaf domineert. Het historische centrum heeft een middeleeuwse Arabisch-Normandische wijk.
Tussen de twee dorpen is de Volo dell'Angelo geïnstalleerd: een dubbele zipline waarmee je de vallei kunt oversteken op honderd kilometer per uur, zwevend in het luchtledige tussen de twee bergen. Actief van april tot november.
Aliano en de kleihellingen van Carlo Levi
Aliano is het dorp waar Carlo Levi zijn fascistische verbanning tussen 1935 en 1936 doorbracht, en waar hij ervoor koos begraven te worden na zijn dood. 'Christus is gestopt in Eboli', het boek dat hij uit die ervaring schreef, is een van de klassiekers van de twintigste-eeuwse Italiaanse literatuur.
Het dorp ligt op een kleiachtige uitstekende rots omgeven door kleihellingen, grijze kleiafzettingen die door water in spectaculaire vormen zijn uitgesleten. Het Letterkundig Park Carlo Levi omvat het verbannershuis, de kunstgalerie met werken van de schilder en het museum van de plattelands-beschaving. Het kerkhof waar Levi begraven ligt biedt uitzicht op de kleihellingen dat indruk maakt.
Het Casa del Malocchio, een woning waarvan de voorgevel volgens lokale traditie menselijke trekken aanneemt om negatieve invloeden af te wenden, is een van de meest gefotografeerde plaatsen van het dorp.
Maratea en de Tyrreense kust
Maratea is Basilicata's enige toegang tot de Tyrreense Zee: dertien kilometer verbrokkelde kust met baaitjes, steile kliffen en kristalhelder water. Het historische dorp ligt verschanst op de heuvel boven zee, met het standbeeld van Christus de Verlosser uit 1965 dat de kust domineert. De stranden bestaan uit kiezel en grind, met zeer schoon water.
Maratea is een van Zuid-Italië's minst bekende badbestemmingen en is dat gebleven. De prijzen zijn redelijk, het toerisme is voornamelijk Italiaans, en de mooiste baaitjes bereik je per boot of te voet via kustpaden.
Praktische tips
Hoe je er komt. Het dichtstbijzijnde vliegveld is Bari of Napels, beide ongeveer anderhalf uur rijden. Per trein is Matera verbonden met Bari via de FAL (Ferrovie Appulo Lucane), ongeveer anderhalf uur. Voor de dorpen in het binnenland is een auto essentieel.
Wanneer je gaat. Lente en herfst voor de dorpen in het binnenland. Zomer voor Maratea. Matera is het hele jaar goed te bezoeken; in de zomer is het heet maar de avonden zijn prachtig.
✓ Matera: bezoek de Sassi bij zonsondergang en 's avonds, als het schuin invallende licht de rots verlicht.✓ Craco: boek de rondleiding van tevoren, plaatsen zijn beperkt en toeristen zijn talrijk.✓ Volo dell'Angelo: boek online minstens enkele dagen van tevoren in het hoogseizoen.✓ Aliano: bezoek het Letterkundig Park Carlo Levi om de historische context van de kleihellingen te begrijpen.
